Παιδιά αλλοδαπών στην Ιαπωνία: Όταν το γλωσσικό χάσμα γίνεται εκπαιδευτικό εμπόδιο

Μετάφραση από άρθρο του Nippon.com: Lagging in Language Skills: Foreign Children Being Left Behind in Education. Φωτογραφία από Nippon.com.

Η συνεχώς αυξανόμενη παρουσία αλλοδαπών οικογενειών στην Ιαπωνία έχει φέρει στο προσκήνιο ένα σοβαρό και συχνά υποτιμημένο πρόβλημα: χιλιάδες παιδιά ξένης καταγωγής φοιτούν στα δημόσια σχολεία χωρίς να διαθέτουν επαρκείς γνώσεις ιαπωνικής γλώσσας για να παρακολουθήσουν τα μαθήματα. Το ζήτημα δεν αφορά μόνο τη σχολική επίδοση, αλλά επηρεάζει άμεσα την κοινωνική ένταξη, την ψυχολογία και τις μελλοντικές προοπτικές αυτών των παιδιών, τα οποία κινδυνεύουν να βρεθούν στο περιθώριο.

Η ρίζα του προβλήματος εντοπίζεται στη ραγδαία αύξηση του αριθμού των αλλοδαπών κατοίκων την τελευταία δεκαετία. Η άνοδος των εξειδικευμένων εργαζομένων, οι οποίοι έχουν δικαίωμα να φέρνουν τις οικογένειές τους, οδήγησε σε σημαντική αύξηση των αλλοδαπών μαθητών στα δημόσια δημοτικά και γυμνάσια. Ωστόσο, τα συστήματα εκμάθησης της ιαπωνικής ως ξένης γλώσσας δεν αναπτύχθηκαν με τον ίδιο ρυθμό. Σύμφωνα με στοιχεία του Υπουργείο Παιδείας της Ιαπωνίας (MEXT), δεκάδες χιλιάδες μαθητές χρειάζονται εξειδικευμένη γλωσσική υποστήριξη, αριθμός που έχει διπλασιαστεί σε σχέση με πριν από δέκα χρόνια.

Οι περιφερειακές ανισότητες κάνουν το πρόβλημα ακόμη πιο σύνθετο. Σε μεγάλες αστικές περιοχές, όπως το μητροπολιτικό Τόκιο και η περιφέρεια Αΐτσι, υπάρχουν περισσότερες δομές, εξειδικευμένο προσωπικό και συμπληρωματικά προγράμματα εντός ή εκτός σχολείου. Αντίθετα, σε αγροτικές ή λιγότερο πυκνοκατοικημένες περιοχές, οι αλλοδαποί μαθητές είναι λίγοι και διάσπαρτοι, με αποτέλεσμα οι ανάγκες τους να περνούν συχνά απαρατήρητες. Εκεί, οι τοπικές αρχές δυσκολεύονται να εξασφαλίσουν πόρους και προσωπικό, αφήνοντας συχνά το βάρος στους εκπαιδευτικούς της τάξης.

Παρότι υπάρχουν θετικά παραδείγματα τοπικών πρωτοβουλιών —όπως ειδικές τάξεις ιαπωνικής γλώσσας, προγράμματα προετοιμασίας πριν την είσοδο στο σχολείο και συνεργασίες με εθελοντές— οι ειδικοί επισημαίνουν ότι οι λύσεις αυτές δεν επαρκούν όταν βασίζονται αποκλειστικά σε τοπικό επίπεδο. Όπως τονίζεται, απαιτείται μια ξεκάθαρη εθνική στρατηγική, με σταθερή χρηματοδότηση και αναδιάρθρωση του εκπαιδευτικού συστήματος, ώστε όλα τα παιδιά αλλοδαπών, ανεξαρτήτως τόπου διαμονής, να έχουν ίσες ευκαιρίες εκπαίδευσης. Η επιτυχής ένταξή τους δεν αποτελεί μόνο ζήτημα δικαιωμάτων, αλλά και κρίσιμη επένδυση για το κοινωνικό και οικονομικό μέλλον της ίδιας της Ιαπωνίας.