Ερευνητική Εμπειρία στους Υφάλους της Οκινάουα: Βιοποικιλότητα και Επίδραση Χερσαίας Ρύπανσης

Γράφει η Αγγελική Ντίκου:

Η κυρίαρχη προσωπική μου εμπειρία ως ακαδημαϊκή υπότροφος της Κυβέρνησης της Ιαπωνίας ήταν η ερευνητική. Τοποθετημένη χρονικά ανάμεσα στην ολοκλήρωση μεταπτυχιακών και την έναρξη διδακτορικών σπουδών, η μελέτη βιοκοινοτήτων κοραλλιογενών υφάλων στο νησί Οκινάουα τού συμπλέγματος Ριούκιους, συνέβαλλε στην ανάπτυξη ταξινομικών, αναλυτικών, και δεξιοτήτων αυτόνομης κατάδυσης.

Οι σύγχρονοι ύφαλοι που αναπτύχθηκαν προοδευτικά γύρω από το νησί τα τελευταία δέκα χιλιάδες χρόνια είναι περιθωριακού τύπου, δηλαδή εκτείνονται αμέσως μετά την ακτή, και αποτελούνται από πλάτωμα, κράσπεδο, και κατωφέρεια. Συνορεύουν με το βόρειο άκρο τού Κοραλλιογενούς Τριγώνου, που είναι το επίκεντρο της παγκόσμιας βιοποικιλότητας κοραλλιών στον Ινδο-Ειρηνικό ωκεανό. Έτσι, σε μόλις 180 μ² εντόπισα 48 γένη κοραλλιών, που είναι περισσότερα από τα μισά γένη κοραλλιών τού Ινδο-Ειρηνικού.

Στο πλάτωμα τού υφάλου, που δέχεται την τριβή των κυμάτων και της περιοδικής μεταβολής της στάθμης της θάλασσας, επικρατεί το ανθεκτικό τραπεζοειδές γένος Acropora ενώ σε πιο ήρεμα νερά απαντούν λεπτοειδείς μορφές όπως το γένος Seriatopora. Στην κατωφέρεια τού υφάλου απαντούν μορφές που μπορούν να δεσμεύουν πιο αποτελεσματικά το φως σε μεγαλύτερα βάθη, όπως είναι τα φυλλοειδή γένη Echinophyllia και Merulina. Eπίσης, παρατήρησα ότι πολλά από τα κοράλλια που αναπτύσσονται υπό την επίδραση φερτών υλικών και γλυκού νερού ποταμού υπόκεινται σε μερική θνησιμότητα, δηλαδή μέρος της αποικίας τού κοραλλιού καταστρέφεται. Μάλιστα το ποσοστό των κοραλλιών που ήταν μερικώς νεκρά αποτέλεσε την πιο σαφή και αξιόπιστη απόκριση στην επίδραση ποταμού σε σύγκριση με άλλους σχετικούς δείκτες, όπως η ποικιλία, η πυκνότητα, το μέσο μέγεθος, και η σχετική κάλυψη τού βένθους από διαφορετικά είδη κοραλλιών. Τέτοιοι δείκτες χρησιμοποιούνται εκτεταμένα για τον προσδιορισμό επιπέδου αναφοράς, κατωφλιού ανοχής ή αντοχής, και μεγέθους επιπτώσεων από αναπτυξιακά έργα στη στεριά, όπως η μετατροπή των δασών σε αγροτικές καλλιέργειες που αυξάνει τη διάβρωση τού εδάφους και την επιφανειακή απορροή των ποταμών, και στη θάλασσα, όπως η διάνοιξη καναλιών για τη ναυσιπλοΐα και οι υδατοκαλλιέργειες.

Κατά την περίοδο των μουσώνων, οι διαβρωτικές βροχές μετακινούν κάθε χρόνο τόνους εδάφους από καλλιέργειες ανανά και ζαχαροκάλαμου στο εκτεταμένο επιφανειακό υδρογραφικό δίκτυο τού νησιού για να καταλήξουν στη θάλασσα, πάνω από τους περιθωριακούς υφάλους που αναπτύχθηκαν γύρω από το νησί. Εκτιμήθηκε ότι η προληπτική κάλυψη των  επιφανειών χωρίς βλάστηση στις καλλιέργειες είναι πιο αποτελεσματικό μέτρο μετριασμού ρύπανσης 8 των ακτών σε σύγκριση με δεξαμενές καθίζησης ή φίλτρα ιζήματος. Η αποτελεσματική αντιμετώπιση της παράκτιας ρύπανσης από τη διάβρωση τού εδάφους καθιστά και πάλι συμβατές τη γεωργία της στεριάς με τις υδατοκαλλιέργειες, τον τουρισμό, και την αλιεία της θάλασσας στο ίδιο νησί.